Kim jest psychotraumatolog i w czym może pomóc?

W życiu wielu osób przychodzi moment, kiedy zwykłe „poradnictwo psychologiczne” już nie wystarcza — gdy doświadczenie przemocy, wypadku, utraty czy chronicznego stresu zaczyna rzucać cień na codzienność. W takich sytuacjach może być pomocna nie tylko psychoterapia, ale specjalistyczna ingerencja terapeutyczna, która bierze pod uwagę zarówno głębokość przeżytego urazu, jak i jego konsekwencje w psychice — mowa o roli psychotraumatologa.

Rola specjalisty w pracy z traumą

Psychotraumatolog to psycholog (lub psychoterapeuta) wyposażony w dodatkową wiedzę i umiejętności w zakresie traumy — czyli doświadczeń, które w sposób nagły lub przewlekły naruszają poczucie bezpieczeństwa, wartości, tożsamości. W przeciwieństwie do pracy typowego psychologa, który może zajmować się szerokim spektrum problemów, psychotraumatolog specjalizuje się w tym, co dzieje się po urazie: rozpoznaje objawy takie jak np. Zespół stresu pourazowego (PTSD), zaburzenia dysocjacyjne, trudności w relacjach, zaburzenia tożsamości lub wpływ traumy wcześniejszej na obecne życie.

Badania wskazują, że dziedzina Psychotraumatologia rozwija się dynamicznie — analiza redakcyjna z czasopisma European Journal of Psychotraumatology pokazuje, że w ciągu ostatnich lat zmieniło się podejście: coraz więcej uwagi poświęca się neurobiologicznym podstawom traumy, wpływowi traumy w całym cyklu życia, grupom wysokiego ryzyka (uchodźcy, pracownicy służb ratunkowych) oraz leczeniu traumy złożonej (C-PTSD).

Kiedy warto rozważyć wsparcie psychotraumatologa?

Choć nie każda osoba, która przeżyła trudne doświadczenie, potrzebuje terapii traumy, to warto zwrócić uwagę na pewne sygnały: trwałe wspomnienia, które wywołują cierpienie, trudność w funkcjonowaniu, powtórne urazy czy trudność w budowaniu relacji. Traumatyczne przeżycie może być jednorazowe — jak wypadek samochodowy, napaść, katastrofa naturalna — albo powtarzające się: dorastanie w rodzinie z przemocą, chroniczne zaniedbanie, wojna. W każdym przypadku chodzi o to, co następuje potem — jak to doświadczenie rzutuje na życie emocjonalne, myślenie, relacje, zdrowie fizyczne.

Ostatnie badania podkreślają, że terapia ukierunkowana na traumę („trauma-focused therapies” jak Terapia EMDR, Prolonged Exposure Therapy, Cognitive Processing Therapy) są dziś uznawane za „złoty standard” w leczeniu PTSD. Tak więc jeśli Twoje objawy utrzymują się dłużej niż kilka tygodni i wpływają na Twoje życie – warto rozważyć skierowanie się do specjalisty od traumy.

Czym konkretnie może pomóc psychotraumatolog?

Psychotraumatolog w praktyce może zaoferować:

• stworzenie bezpiecznej przestrzeni do rozmowy o tym, co trudno wyrazić słowami;
• diagnozę sytuacji — nie tylko „dlaczego czujesz się źle”, ale „co się stało i jak to wpłynęło”;
• dobór interwencji adekwatnych do rodzaju traumy — czy była jednorazowa, czy złożona; czy wpływa przez lata;
• zastosowanie specjalistycznych metod: EMDR, terapia ekspozycyjna, terapia narracyjna, stabilizacja zasobów;
• pracę nad tym, by osoba odzyskała poczucie bezpieczeństwa, mocy, wartości siebie — nie tylko „przeżyła”, ale mogła żyć dalej.

Co warto podkreślić: psychotraumatolog nie jest „lekarzem cudów” – nie każda trauma znika całkowicie i natychmiast. Ale może sprawić, że przestanie być przeważającym ciężarem, a stanie się elementem życia, który można zintegrować, z którym można się zmierzyć i który przestaje kierować Twoim dniem.

Nowe podejścia i kierunki badawcze

Psychotraumatologia jako dyscyplina coraz częściej uwzględnia:

• neurobiologiczne mechanizmy traumy — np. zmiany w funkcjonowaniu sieci mózgowych po traumie.
• wpływ traumy na całe życie — włączając w to dzieciństwo, potem dorosłość i starość.
• nowe formaty terapii — w tym terapie online, intensywne interwencje po katastrofach, grupy wysokiego ryzyka.
• kontekst społeczno-kulturowy — jak płeć, pochodzenie, warunki życiowe modyfikują przebieg traumy i odpowiedź na terapię.

Dzięki temu podejście do traumy staje się bardziej zindywidualizowane, uwzględniające nie tylko „objawy”, lecz całą historię życia i unikalny wpływ traumy.

Moje podejście jako psychotraumatolog

Jako psycholog i psychotraumatolog stawiam na holistyczne rozumienie człowieka — jego historii, ciała, emocji i relacji. W pracy z osobami po traumie ważna jest dla mnie przede wszystkim bezpieczeństwo i współpraca: nie chcę być „ekspertem, który naprawia”, lecz towarzyszem w procesie zmiany. Pracując z traumą, łączę elementy stabilizacji, zasobów osobistych, technik terapeutycznych oraz edukacji – bo ważne jest, byś wiedział, co się dzieje i jak możesz działać. Moim celem jest, byś nie tylko przetrwał(a), ale byś mógł(a) odzyskać kontrolę nad swoim życiem i przeżyć je w pełni — z poczuciem wartości i bezpieczeństwa.

Źródła i opracowania

1. “A decennial review of psychotraumatology: what did we learn and where are we going?” – przegląd rozwojowy dyscypliny psychotraumatologii. PMC.
2. “Trauma-Informed Therapy” – omówienie ram pracy z traumą i podstawowych metod. NCBI Bookshelf. ncbi.nlm.nih.gov
3. “A Review of PTSD and Current Treatment Strategies” – nowoczesne terapie ukierunkowane na traumę. PMC.
4. “Traumatic Events and Post-Traumatic Stress Disorder (PTSD)” – informacja podstawowa na stronie National Institute of Mental Health (NIMH). Instytut Zdrowia Psychicznego NIMH
5. “Which Trauma Treatment Suits Me? Identification of Patients’ Preferences” – badanie preferencji osób po traumie względem różnych podejść terapeutycznych. Frontiers in Psychology.