Pomoc psychologiczna w Polsce – na czym polega i kto może z niej skorzystać

W dzisiejszych czasach coraz więcej osób zdaje sobie sprawę, jak ważne jest dbanie o zdrowie psychiczne. A jednak nawet gdy odczuwamy potrzebę wsparcia, decyzja o wizycie u psychologa bywa trudna – czasem nie wiemy, czego się spodziewać ani czy nasze problemy są „wystarczająco poważne”. Nasze emocjonalne samopoczucie ma przy tym ogromny wpływ na codzienne funkcjonowanie – relacje z innymi ludźmi, efektywność w pracy czy szkole – podobnie jak stan zdrowia fizycznego. Ten artykuł w przystępny sposób wyjaśnia, czym jest pomoc psychologiczna i na czym polega poradnictwo psychologiczne, opisuje kto może z takiej pomocy skorzystać oraz tłumaczy, czym zajmuje się psychotraumatolog. Dzięki temu osoby rozważające kontakt z psychologiem będą mogły łatwiej podjąć świadomą decyzję i zrobić pierwszy krok ku poprawie swojego samopoczucia.

Czym jest pomoc psychologiczna?

Określenie pomoc psychologiczna jest bardzo szerokie – obejmuje wszelkie formy wsparcia udzielane przez wykwalifikowanych psychologów, których celem jest poprawa zdrowia psychicznego pacjenta. W literaturze fachowej zalicza się do niej m.in. poradnictwo psychologiczne (pomoc w rozwiązywaniu kryzysów rozwojowych), interwencję kryzysową (wsparcie w nagłych sytuacjach traumatycznych) czy psychoterapię (działania ukierunkowane na złagodzenie lub usunięcie poważniejszych zaburzeń emocjonalnych).  Innymi słowy, pomoc psychologiczna to zarówno wspieranie osoby zdrowej w trudnej sytuacji życiowej, jak i profesjonalne leczenie zaburzeń psychicznych – w zależności od tego, czego dana osoba potrzebuje.

Na czym polega poradnictwo psychologiczne?

Poradnictwo psychologiczne jest jedną z podstawowych form pomocy psychologicznej. Specjaliści definiują je jako „formę pomocy oferowaną osobom zdrowym, doświadczającym problemów życiowych, trudności przystosowawczych i kryzysów rozwojowych”.  W odróżnieniu od psychoterapii, poradnictwo nie koncentruje się na leczeniu zdiagnozowanych zaburzeń, lecz na wspieraniu osób przeżywających trudności życiowe i pomaganiu im w zachowaniu oraz wzmocnieniu zdrowia psychicznego. Tego typu pomoc kierowana jest do osób, które nie cierpią na poważne choroby psychiczne, lecz znalazły się w sytuacji kryzysowej lub zmagają się z problemami przerastającymi ich bieżące możliwości radzenia sobie. Mogą to być kryzysy o charakterze sytuacyjnym (np. utrata pracy, rozwód, śmierć bliskiej osoby), egzystencjalnym (np. poczucie braku sensu życia, trudności z tożsamością czy niezależnością) albo rozwojowym, związanym z naturalnymi wyzwaniami danego etapu życia.

W trakcie spotkań w ramach poradnictwa psychologicznego psycholog koncentruje się na bieżącym problemie klienta i pomaga mu przez niego przejść. Specjalista zapewnia bezpieczną przestrzeń do wyrażenia trudnych emocji i rozładowania nagromadzonego napięcia, dzięki czemu osoba w kryzysie może w kontrolowanych warunkach przeżyć towarzyszące jej silne uczucia. Następnie razem z psychologiem precyzuje, na czym polega główny problem i z jaką trudnością tak naprawdę się mierzy – świadome nazwanie źródła kryzysu to bowiem ważny krok ku jego rozwiązaniu. Kolejnym etapem jest poszukiwanie możliwych rozwiązań lub strategii poradzenia sobie z sytuacją. Poradnictwo z definicji nastawione jest na wsparcie w konkretnym zakresie, dlatego proces ten bywa krótszy niż klasyczna psychoterapia (np. obejmuje kilka lub kilkanaście konsultacji, zamiast długotrwałej terapii). Ważne jednak, że nawet krótkotrwała profesjonalna pomoc może ułatwić poradzenie sobie z kryzysem i zapobiec pogłębianiu się problemów.

Kiedy warto skorzystać z pomocy psychologa?

Po pomoc psychologiczną może sięgnąć każdy, kto odczuwa taką potrzebę – nie ma potrzeby czekać, aż sytuacja stanie się naprawdę dramatyczna. Psychologowie podkreślają, że jeśli zauważasz, iż Twoje problemy natury psychicznej negatywnie wpływają na codzienne życie, relacje z innymi ludźmi czy funkcjonowanie w pracy lub szkole, to znak, że warto rozważyć wizytę u specjalisty. Dotyczy to zwłaszcza sytuacji, gdy przez dłuższy czas odczuwasz silny stres, lęk, przygnębienie lub masz trudności w radzeniu sobie z emocjami i relacjami.

Najczęstsze problemy, z jakimi ludzie zgłaszają się do psychologa, to między innymi:

• Przewlekły stres i trudności w radzeniu sobie z emocjami.
• Stany lękowe – uporczywy lęk, fobie lub ataki paniki.
• Obniżony nastrój i objawy depresyjne (utrzymujące się przygnębienie, apatia).
• Zaburzenia odżywiania, takie jak anoreksja czy bulimia.
• Uzależnienia (np. od alkoholu, narkotyków) lub współuzależnienie.
• Problemy w relacjach z innymi ludźmi (konflikty rodzinne, kryzysy w związku, trudności wychowawcze).
• Żałoba i trudności w przeżywaniu straty bliskiej osoby.
• Traumatyczne doświadczenia z przeszłości (np. przemoc fizyczna lub seksualna, wypadki, nadużycia).
• Trudności w pracy lub szkole (wypalenie zawodowe, mobbing, chroniczny stres).
• Niska samoocena oraz poczucie braku sensu czy celu w życiu.

Oczywiście jest to tylko przykładowa lista – zakres spraw, z jakimi można zgłosić się do psychologa, jest bardzo szeroki. Warto zdać sobie sprawę, że każdy problem jest ważny i nie powinniśmy bagatelizować swoich emocji. Jeżeli coś odbiera Ci radość życia, powoduje cierpienie lub utrudnia codzienne funkcjonowanie, masz prawo szukać pomocy. Psycholog jako bezstronny, empatyczny słuchacz może pomóc Ci zrozumieć swoje przeżycia i znaleźć najlepsze sposoby poradzenia sobie z trudnościami.

Gdy czujesz, że potrzebujesz wsparcia…

Na zakończenie warto podkreślić, że skorzystanie z pomocy psychologa to oznaka troski o siebie, a nie słabości. Tak jak udajemy się do lekarza z dolegliwościami fizycznymi, tak samo mamy prawo szukać pomocy przy cierpieniu psychicznym. Jeżeli czujesz, że problemy Cię przerastają lub po prostu chcesz szczerze porozmawiać o swoim samopoczuciu, nie wahaj się sięgnąć po fachowe wsparcie. Psycholog wysłucha Cię z empatią i bez oceniania, pomoże spojrzeć na trudności z innej perspektywy oraz wspólnie poszuka z Tobą drogi wyjścia z trudnej sytuacji. Nie jesteś sam_a – wiele osób zmaga się z podobnymi przeżyciami, a profesjonalna pomoc jest dostępna. Zrobienie tego pierwszego kroku i rozmowa ze specjalistą może przynieść ogromną ulgę i stać się początkiem pozytywnej zmiany w Twoim życiu.

Źródła i opracowanie

Bibliografia: Pomoc psychologiczną i poradnictwo opisano w oparciu o literaturę przedmiotu​ oraz materiały edukacyjne. Informacje na temat tego, kto i w jakich sytuacjach może skorzystać z pomocy psychologa, zaczerpnięto ze źródeł popularyzujących wiedzę psychologiczną​. Wszystkie powyższe treści zostały przedstawione w sposób przystępny z myślą o osobach rozważających kontakt z psychologiem.