Czy AI zastąpi psychologa? Jak sztuczna inteligencja może zmienić pomoc psychologiczną

Jest późny wieczór. Za Tobą trudny dzień, rozmowa, która nie daje spokoju, albo kilka tygodni przeciążenia, podczas których coraz trudniej zebrać myśli. Nie masz ochoty dzwonić do znajomej osoby. Może nie chcesz kolejny raz tłumaczyć, co się dzieje. Może sam jeszcze tego dobrze nie rozumiesz.

Otwierasz więc chatbot.

Piszesz kilka zdań. Dostajesz odpowiedź niemal natychmiast. Bez zniecierpliwienia, bez zakłopotania, bez konieczności zastanawiania się, czy komuś przeszkadzasz. System pomaga nazwać emocje, porządkuje sytuację, proponuje kilka możliwych wyjaśnień. Czasami odpowiada w taki sposób, że rzeczywiście możesz poczuć ulgę.

Może pomagać zebrać myśli po konflikcie, przygotować się do trudnej rozmowy, wyjaśnić pojęcie psychologiczne, podsunąć pytania do refleksji albo nazwać coś, na co wcześniej brakowało słów. Dla osoby, która nie jest jeszcze gotowa porozmawiać z drugim człowiekiem, taka możliwość może mieć realne znaczenie.

Żeby odpowiedzieć na to pytanie uczciwie, trzeba jednak wyjść poza dwa skrajne sposoby myślenia. Pierwszy zakłada, że skoro AI potrafi prowadzić coraz bardziej naturalną rozmowę, z czasem po prostu przejmie rolę specjalisty. Drugi uspokaja, że psychologa nie da się zastąpić, ponieważ tylko człowiek potrafi stworzyć „prawdziwą relację”. Badania nie dają dziś podstaw ani do jednej, ani do drugiej pewności. Pokazują raczej coś bardziej złożonego: technologia może już wykonywać część zadań, które wcześniej wymagały udziału człowieka, a niektóre cyfrowe interwencje rzeczywiście przynoszą mierzalne korzyści. Równocześnie im bardziej sytuacja staje się niejednoznaczna, wymaga rozróżnienia kilku możliwych przyczyn albo wiąże się z ryzykiem, tym wyraźniej pojawia się pytanie nie tylko o jakość odpowiedzi, lecz także o odpowiedzialność za jej znaczenie.

AI może być pomocna — i nie trzeba temu zaprzeczać

Jedną z największych zalet rozmowy z AI jest dostępność. Nie trzeba czekać na termin, zastanawiać się, czy problem jest „wystarczająco poważny”, ani obserwować reakcji drugiego człowieka. Możesz napisać coś, czego trudno byłoby powiedzieć na głos, wrócić do tego samego pytania kilka razy albo poprosić o prostsze wyjaśnienie bez obawy, że rozmówca się zniecierpliwi. Dla osób, które czują wstyd, obawiają się oceny albo chcą najpierw samodzielnie uporządkować sytuację, może to ułatwiać rozpoczęcie rozmowy o własnym stanie psychicznym.

Niektóre badania pokazują również, że chatboty mogą mieć realną wartość jako forma wsparcia o niewielkiej intensywności. Metaanaliza obejmująca 18 randomizowanych badań i ponad 3400 uczestników wykazała małe krótkoterminowe efekty w zakresie zmniejszenia objawów depresji i lęku. W dłuższej obserwacji wyniki były już mniej przekonujące. Nowsze syntezy również wskazują przeciętnie niewielkie korzyści, ale jednocześnie pokazują dużą różnorodność badanych narzędzi. To ważne zastrzeżenie, ponieważ pod wspólną nazwą „chatbot” mogą kryć się bardzo różne rozwiązania: wcześniej zaprogramowany system wykorzystujący określone ćwiczenia, specjalistyczny chatbot oparty na dużym modelu językowym albo ogólny model generatywny używany przez człowieka jak rozmówca.

Pojawiają się także wyniki dotyczące bardziej zaawansowanych systemów. W randomizowanym badaniu Therabota z 2025 roku osoby korzystające ze specjalnie przygotowanego generatywnego chatbota uzyskały większą redukcję objawów depresji, lęku i problemów związanych z odżywianiem niż osoby oczekujące na interwencję. To interesujący i poważniejszy dowód niż pojedyncza opinia użytkownika czy demonstracja możliwości technologii. Nadal jednak mówimy o jednym konkretnym systemie, stosunkowo małej grupie i ograniczonym czasie obserwacji. Nie można na tej podstawie stwierdzić, że dowolna generatywna AI ma potwierdzoną skuteczność porównywalną z profesjonalną pomocą.

Ta ostrożność nie odbiera technologii wartości. Pozwala jedynie oddzielić to, co już wiemy, od tego, co na razie jest obiecującym kierunkiem.

Pomoc online, program cyfrowy i chatbot to nie to samo

W rozmowie o przyszłości psychologii często miesza się różne formy korzystania z technologii. Konsultacja psychologiczna przez wideorozmowę, internetowy program oparty na określonej metodzie, aplikacja monitorująca nastrój i rozmowa z generatywnym chatbotem mogą odbywać się na tym samym ekranie, ale nie są tą samą formą pomocy.

Kiedy psycholog rozmawia z klientem przez internet, technologia zmienia kanał kontaktu, a nie osobę prowadzącą proces. Badania nad teleterapią pokazują, że również w kontakcie zdalnym może powstawać dobre przymierze terapeutyczne. Metaanaliza z 2024 roku obejmująca 31 badań i ponad 4800 osób wykazała niewielki, ale istotny związek jakości przymierza z wynikami pracy prowadzonej zdalnie.

Nie oznacza to, że kontakt online jest idealny dla każdej osoby ani w każdej sytuacji. Oznacza natomiast, że nie można używać badań nad skutecznością pracy człowieka przez internet jako dowodu na skuteczność autonomicznej AI. W jednym przypadku technologia pośredniczy w relacji między ludźmi, w drugim sama generuje odpowiedzi.

To rozróżnienie może wydawać się techniczne, ale z punktu widzenia osoby szukającej pomocy jest bardzo praktyczne. Inaczej korzystasz z aplikacji, która przypomina Ci o wykonaniu ćwiczenia, inaczej z materiału psychoedukacyjnego, a jeszcze inaczej z rozmowy, w której ktoś przez kolejne tygodnie poznaje Twoją sytuację i wraz z Tobą sprawdza, co się w niej zmienia.

Dlaczego rozmowa z AI może sprawiać wrażenie bardzo osobistej

Nie trzeba długo rozmawiać z dobrym modelem językowym, żeby zauważyć, jak szybko wypowiedzi zaczynają brzmieć osobiście. System potrafi dopasować język, odnieść się do wcześniejszych informacji, nazwać emocje, dopytać o coś, co wydaje się ważne. Dla człowieka po drugiej stronie może to tworzyć autentyczne poczucie bycia zauważonym.

Nie widzę sensu w mówieniu osobie korzystającej z AI, że jej ulga czy poczucie zrozumienia są „nieprawdziwe”, ponieważ odpowiedź wygenerował program. Jeśli po rozmowie łatwiej Ci nazwać to, co czujesz, uspokajasz się albo widzisz możliwość, której wcześniej nie dostrzegałeś, efekt psychologiczny może być realny.

Badania nad relacjami człowiek–chatbot wskazują, że zaufanie, postrzegane wsparcie, responsywność i antropomorfizacja mogą sprzyjać powstawaniu poczucia więzi. Niektóre osoby mogą traktować chatbot jak ważne źródło wsparcia, szczególnie gdy czują się samotne albo trudno jest im ujawniać osobiste informacje innym ludziom.

Nie mamy natomiast wystarczająco mocnych danych, żeby z pełną pewnością powiedzieć, jakie będą długoterminowe konsekwencje takich relacji. Nie byłoby uczciwe twierdzenie, że kontakt z AI zawsze zwiększa samotność albo prowadzi do zależności. Tak samo przedwczesne byłoby uznanie, że takie więzi są po prostu równoważne relacjom z drugim człowiekiem.

Najważniejsza różnica pojawia się trochę gdzie indziej. System może wygenerować zdanie, po którym czujesz się bardzo dobrze zrozumiany, ale nie ponosi zawodowej odpowiedzialności za to, jak interpretuje Twoją sytuację. Nie ma obowiązku konsultowania wątpliwości, rozpoznania własnych granic ani skierowania Cię do innego specjalisty wtedy, gdy problem wykracza poza to, czym powinien się zajmować. Może brzmieć empatycznie i trafnie, choć sama przekonująca forma odpowiedzi nie gwarantuje trafności jej treści.

Dobra odpowiedź nie zawsze oznacza dobre rozpoznanie problemu

Dobrze działający model może udzielić rozsądnej odpowiedzi. Opisze typowe objawy, zaznaczy, że nie może postawić diagnozy i wymieni inne możliwe przyczyny. Być może wspomni o przewlekłym stresie, depresji, lęku albo niedoborze snu. Taka odpowiedź może być bardzo przydatna, bo pomaga zobaczyć, że jedno doświadczenie może mieć więcej niż jedno wyjaśnienie.

Na tym jednak różnicowanie się nie kończy. Trzeba jeszcze dowiedzieć się, kiedy problemy się zaczęły, czy podobne trudności występowały wcześniej, jak wygląda sen, czy pojawiło się przeciążenie, zmiana nastroju, ból, choroba somatyczna albo używanie substancji. Dwie osoby mogą powiedzieć dokładnie to samo: „nie mogę się skoncentrować”, a potrzebować zupełnie innego rodzaju pomocy.

Podobnie jest z traumą. Problemy ze snem, napięcie, pobudzenie, wycofanie czy trudności z koncentracją mogą występować po trudnych doświadczeniach, ale żaden z tych objawów sam w sobie nie oznacza PTSD ani nie dowodzi, że jego źródłem jest trauma. Te same trudności mogą pojawiać się przy przewlekłym stresie, depresji, lęku, żałobie, przeciążeniu albo problemie somatycznym.

Profesjonalne rozumowanie polega więc nie tyle na znalezieniu pierwszego pasującego wyjaśnienia, ile na utrzymywaniu kilku hipotez i stopniowym sprawdzaniu, która z nich najlepiej opisuje sytuację tej konkretnej osoby. AI może bardzo dobrze wygenerować listę możliwych przyczyn. Znacznie trudniejszym zadaniem jest rozstrzygnięcie, ile znaczenia przypisać każdej z nich i kiedy uznać, że wcześniejsze rozumienie trzeba zmienić.

Więcej danych może pomagać, ale nie zawsze oznacza więcej zrozumienia

Przyszłość psychologii prawdopodobnie będzie wiązała się również z dużo większą ilością danych o codziennym funkcjonowaniu. Telefon może rejestrować aktywność i sposób przemieszczania się, zegarek monitorować sen czy tętno, a aplikacja kilka razy dziennie pytać o nastrój, napięcie albo poziom energii. Z jednej strony pozwala to zobaczyć rzeczy, których trudno sobie przypomnieć podczas spotkania po tygodniu. Z drugiej — łatwo pomylić pomiar z wyjaśnieniem.

Jeżeli system zauważy, że ktoś przez ostatnie trzy tygodnie znacznie rzadziej wychodzi z domu, może potraktować to jako sygnał związany z obniżeniem nastroju. Tyle że dokładnie ten sam wzorzec może pojawić się dlatego, że człowiek przeszedł na pracę zdalną, skręcił nogę, opiekuje się chorym członkiem rodziny albo kończy wymagający projekt.

Badania nad passive sensing czy digital phenotyping są obiecujące, ale baza dowodowa nadal ma istotne ograniczenia. W przeglądach zwraca się uwagę między innymi na małe próby, niewystarczającą zewnętrzną walidację, heterogeniczność metod i kwestie prywatności. Oznacza to, że urządzenia mogą coraz lepiej wychwytywać określone wzorce, ale nie powinny być traktowane jak obiektywny diagnosta, który z samego zachowania potrafi odczytać jego znaczenie.

Dane mogą za to dobrze pełnić inną funkcję: zwracać uwagę na zmianę, której być może wcześniej nie zauważyliśmy. Właśnie dlatego coraz większe zainteresowanie budzi measurement-based care, czyli regularne monitorowanie objawów, funkcjonowania lub przebiegu pracy i wykorzystywanie tych informacji w podejmowaniu decyzji. Badania wskazują przeciętnie niewielki efekt samego feedbacku, ale korzyści mogą być większe w przypadku osób, u których proces przestaje przebiegać zgodnie z oczekiwaniami.

Z perspektywy klienta może to oznaczać coś bardzo prostego. Mówisz, że „chyba jest trochę lepiej”, ale regularny pomiar pokazuje, że od kilku tygodni pogarsza się sen albo rośnie poziom napięcia. Sam wynik niczego nie rozstrzyga, jednak staje się powodem do rozmowy: co się wydarzyło, czy obrany kierunek nadal ma sens, czy trzeba przyjrzeć się czemuś, czego wcześniej nie braliśmy pod uwagę.

Relacja z psychologiem ma znaczenie, ale sama nie wystarcza

W odpowiedzi na rozwój AI łatwo przejść na drugą stronę i powiedzieć: „psychologa nie zastąpi nic, bo najważniejsza jest relacja”. Badania rzeczywiście pokazują, że empatia i przymierze terapeutyczne wiążą się z wynikami pracy. Metaanaliza dotycząca empatii, obejmująca 82 niezależne próby i ponad 6100 klientów, wykazała umiarkowany związek empatii terapeuty z rezultatem.

Nie oznacza to jednak, że możemy wyliczyć, jaka część poprawy „pochodzi z relacji”. Dobra współpraca może wspierać zmianę, ale sama poprawa może również wzmacniać zaufanie do specjalisty. Relacja nie jest też tylko poczuciem sympatii czy ciepła. Obejmuje zgodność co do celu, rozumienie tego, nad czym pracujemy, możliwość powiedzenia, że coś nie pomaga, reagowanie na nieporozumienia i dostosowywanie sposobu pracy.

Dlatego przeciwstawienie relacji metodzie jest mało użyteczne. Sama serdeczność nie wystarczy, jeśli problem wymaga konkretnej interwencji. Z kolei nawet dobrze udokumentowana metoda stosowana mechanicznie, bez uwzględnienia możliwości i reakcji człowieka, może nie prowadzić do oczekiwanej zmiany.

W czym technologia może realnie wspierać pomoc psychologiczną

Jeśli przestaniemy traktować AI wyłącznie jako konkurenta psychologa, pojawia się znacznie bardziej praktyczne pytanie: gdzie technologia może sprawić, że pomoc będzie lepiej zorganizowana, dostępniejsza albo dokładniej monitorowana?

Część psychoedukacji można przenieść poza spotkanie. System może pomóc uporządkować informacje, przygotować pytania przed konsultacją, przypomnieć o zadaniu, ułatwić prowadzenie krótkich pomiarów między spotkaniami czy wspierać specjalistę w pracy administracyjnej. Nie każde z tych zastosowań jest zresztą sztuczną inteligencją — czasem jest to po prostu dobrze zaprojektowane narzędzie cyfrowe.

Dla osoby korzystającej z pomocy ma to konkretne znaczenie. Jeżeli podstawowe informacje można przeczytać wcześniej, czasu rozmowy nie trzeba przeznaczać wyłącznie na tłumaczenie definicji. Można skupić się na tym, jak ta wiedza odnosi się właśnie do Twojej sytuacji. Jeśli krótki pomiar pomiędzy konsultacjami pokazuje pogorszenie, można o nie zapytać wcześniej. Jeżeli AI pomoże Ci uporządkować to, co chcesz powiedzieć na pierwszym spotkaniu, możesz rozpocząć rozmowę z większym poczuciem jasności.

W badaniach nad cyfrowymi interwencjami dobrze widoczny jest właśnie taki kierunek: technologia może być kanałem dostarczania części pomocy albo uzupełniać kontakt ze specjalistą. Internetowe programy oparte na CBT mają znacznie większą bazę dowodową niż autonomiczne generatywne chatboty, szczególnie w określonych problemach i przy odpowiednio dobranym poziomie wsparcia. Coraz więcej uwagi poświęca się również blended care, czyli łączeniu pracy człowieka z elementami cyfrowymi.

Być może właśnie ten model okaże się bardziej realistyczny niż wizja „AI-terapeuty”, który samodzielnie przejmuje cały proces.

Gdzie zaczyna się ryzyko

Generatywne modele mogą tworzyć nieprawdziwe informacje, pomijać istotny kontekst albo wzmacniać sposób interpretowania sytuacji przedstawiony przez użytkownika. W zwykłej rozmowie może skończyć się to nietrafną sugestią. W przypadku kryzysu psychicznego konsekwencje mogą być znacznie poważniejsze.

American Psychological Association zwraca uwagę między innymi na ograniczenia ogólnych chatbotów generatywnych w ocenie złożonego kontekstu i reagowaniu na kryzys. Pojawiają się również badania i opisy przypadków dotyczące sytuacji, w których system nadmiernie potwierdzał zniekształcone przekonania użytkownika. Nie oznacza to, że AI powoduje psychozę, samobójstwo czy inne ciężkie problemy. Takich wniosków nie można wyprowadzać z pojedynczych przypadków. Pokazuje to jednak konstrukcyjny problem: model zaprojektowany do prowadzenia płynnej, pomocnej rozmowy może czasem zbyt łatwo podążać za narracją człowieka wtedy, gdy profesjonalna pomoc wymagałaby raczej jej ostrożnego sprawdzenia.

Osobną kwestią jest prywatność. W rozmowie o zdrowiu psychicznym szybko pojawiają się bardzo wrażliwe informacje: historia relacji, doświadczenia przemocy, choroby, leki, seksualność, problemy rodzinne czy kryzysy. Człowiek może pisać do chatbota w taki sposób, jakby rozmawiał w prywatnym gabinecie, choć zasady przetwarzania danych zależą od konkretnej platformy. WHO zwraca uwagę nie tylko na ryzyko błędnych informacji generowanych przez modele, ale również na prywatność, tendencyjność danych, automatyczne zawierzanie technologii oraz konieczność jasnego ustalenia, kto odpowiada za decyzje.

Nie chodzi więc o proste pytanie, czy AI jest bezpieczna. Znacznie bardziej użyteczne jest inne: do czego jej używam i co może się wydarzyć, jeśli się pomyli? Poproszenie chatbota o pomoc w uporządkowaniu myśli po konflikcie ma zupełnie inny ciężar niż oparcie na nim decyzji dotyczącej rozpoznania zaburzenia, leczenia czy sytuacji bezpośredniego zagrożenia.

Jeśli wiedza jest dostępna w kilka sekund, na co potrzebujemy psychologa?

Być może właśnie to pytanie najlepiej pokazuje, jak może zmienić się zawód psychologa. Jeszcze niedawno samo posiadanie specjalistycznej wiedzy dawało dużą przewagę. Dziś AI potrafi w kilka sekund wyjaśnić mechanizm lęku, opisać różnice między stresem i wypaleniem, przygotować przykłady ćwiczeń czy uporządkować możliwe przyczyny określonych objawów. Za kilka lat takie odpowiedzi prawdopodobnie będą jeszcze lepsze.

Sama zdolność przekazania informacji może więc stopniowo tracić znaczenie jako coś, co wyróżnia specjalistę. Większej wartości może nabierać to, co dzieje się później: umiejętność rozpoznania, że pierwsza hipoteza była nietrafna, utrzymywanie kilku możliwych wyjaśnień, zauważenie zmiany w czasie, połączenie aktualnych trudności z historią i kontekstem życia, a także decyzja, kiedy potrzebna jest inna forma pomocy.

Czasem profesjonalizm polega na znalezieniu odpowiedzi. Czasem na tym, żeby nie udzielić jej za szybko.

Psycholog może uznać, że potrzebna jest konsultacja lekarska albo psychiatryczna. Może zauważyć, że zgłaszany problem nie mieści się w jego kompetencjach. Może wspólnie z klientem zmienić cel pracy, kiedy okazuje się, że wcześniejszy był nietrafiony. Może też powiedzieć: „na razie mamy kilka możliwości i brakuje nam danych, żeby rozstrzygnąć, która najlepiej wyjaśnia to, co się dzieje”.

Nie są to zdolności, o których można odpowiedzialnie powiedzieć, że technologia nigdy ich nie rozwinie. AI zmienia się zbyt szybko, by składać takie deklaracje. Obecnie jednak właśnie w tych obszarach widać największą różnicę pomiędzy wygenerowaniem dobrej odpowiedzi a prowadzeniem profesjonalnego procesu w warunkach niepewności.

A jeśli po rozmowie z AI naprawdę czujesz się lepiej?

Możliwe, że na tym etapie właśnie tego potrzebowałaś/łeś. Nie każda trudność wymaga konsultacji psychologicznej. Nie każde gorsze samopoczucie jest objawem zaburzenia, a korzystanie z psychoedukacji czy rozmowy pomagającej uporządkować myśli może być wystarczające.

AI może pomóc Ci znaleźć słowa, przygotować się do rozmowy, spojrzeć na problem z innej perspektywy albo zobaczyć, że istnieje więcej niż jedno możliwe wyjaśnienie. Dla części osób może również stać się pierwszym krokiem do późniejszego kontaktu ze specjalistą. Nie ma potrzeby odbierać temu wartości tylko po to, żeby udowodnić, że człowiek jest potrzebny.

Można natomiast zauważyć moment, w którym kolejne odpowiedzi przestają dawać większą jasność. Wracasz do tego samego pytania, próbujesz kolejnych interpretacji, czytasz o traumie, ADHD, lęku, wypaleniu albo stylach przywiązania i masz wrażenie, że wszystko trochę do Ciebie pasuje. Odpowiedź daje ulgę, ale po kilku dniach znów znajdujesz się w tym samym miejscu.

Wtedy problemem może nie być już brak wiedzy. Być może potrzebujesz rozmowy, w której ktoś pomoże sprawdzić, co z tych informacji naprawdę odnosi się do Twojej sytuacji, czego jeszcze nie wiemy i dlaczego określony wzorzec wciąż się powtarza. To jest trochę inny rodzaj pomocy niż uzyskanie kolejnej odpowiedzi.

Psychologia przyszłości prawdopodobnie nie będzie wyborem między człowiekiem a technologią

Nie sądzę, żeby sensowną reakcją psychologii na rozwój AI było bronienie świata bez technologii. Jeśli część zadań można wykonać szybciej, taniej i dobrze za pomocą narzędzi cyfrowych, prawdopodobnie będą one coraz powszechniej wykorzystywane. Mogą zwiększać dostęp do psychoedukacji, ułatwiać monitorowanie zmian, wspierać pracę pomiędzy spotkaniami i pomagać osobom, które nie są jeszcze gotowe na kontakt ze specjalistą.

Jednocześnie im bardziej przekonujące stają się systemy, tym większego znaczenia nabierają pytania o odpowiedzialność, prywatność, bezpieczeństwo oraz granicę pomiędzy pomocą a nadmiernym zaufaniem do programu. Możliwości technologiczne rozwijają się obecnie szybciej niż baza badań pozwalająca ocenić ich długoterminowe konsekwencje. Dlatego zachwyt i strach są równie słabymi przewodnikami. Potrzebne jest raczej sprawdzanie, gdzie AI rzeczywiście pomaga, komu, w jakich warunkach i gdzie konsekwencje jej błędu stają się zbyt poważne, żeby pozostawić ją bez nadzoru człowieka.

Być może za kilka lat AI będzie jeszcze lepiej rozpoznawała wzorce i prowadziła rozmowę. Dzisiejsze badania nie pozwalają ani ogłosić końca zawodu psychologa, ani zapewnić, że pozostanie on dokładnie taki sam jak obecnie.

Można jednak zauważyć pewną zmianę już teraz. Im łatwiejszy staje się dostęp do psychologicznie brzmiących odpowiedzi, tym bardziej widoczna staje się różnica między otrzymaniem informacji a zrozumieniem własnej sytuacji.

AI może więc pomóc Ci znaleźć słowa, uporządkować chaos albo spojrzeć na problem inaczej. Może również stać się pierwszym miejscem, w którym zdecydujesz się o czymś opowiedzieć. Są jednak sytuacje, w których kolejne odpowiedzi nie wystarczają i potrzebna staje się rozmowa, w której ktoś poznaje nie tylko jedno pytanie, ale także jego historię, kontekst i to, co wydarza się później.

Jeśli jesteś właśnie w takim miejscu i chcesz porozmawiać o swojej sytuacji, możesz umówić bezpłatną 30-minutową rozmowę wstępną. To krótki pierwszy kontakt, podczas którego możemy sprawdzić powód zgłoszenia, odpowiedzieć na pytania organizacyjne i zobaczyć, czy moja forma pracy może być dla Ciebie odpowiednia.

Na jakich teoriach i badaniach oparto artykuł?

Artykuł opiera się przede wszystkim na badaniach dotyczących cyfrowych interwencji psychologicznych, chatbotów wykorzystywanych w zdrowiu psychicznym, relacji terapeutycznej oraz nowych sposobów monitorowania przebiegu pomocy.

• W ocenie chatbotów uwzględniono metaanalizy randomizowanych badań wskazujące przeciętnie niewielkie krótkoterminowe efekty w zakresie objawów depresji i lęku, przy jednocześnie dużym zróżnicowaniu badanych technologii. Ważnym punktem odniesienia był również przegląd 160 badań nad chatbotami mental-health opublikowany w World Psychiatry, pokazujący szybki rozwój modeli opartych na LLM, ale także fakt, że kliniczna walidacja tych narzędzi pozostaje mniej zaawansowana niż ich możliwości technologiczne.
• Uwzględniono również randomizowane badanie Therabota z 2025 roku jako przykład obiecujących wyników dotyczących specjalnie przygotowanego generatywnego chatbota. Badanie to nie jest jednak podstawą do uogólnienia skuteczności na wszystkie modele AI.
• W części dotyczącej relacji wykorzystano między innymi metaanalizę Elliott i współpracowników dotyczącą empatii terapeuty oraz metaanalizę Aafjes-van Doorn i współpracowników dotyczącą przymierza w teleterapii. Wyniki tych badań wskazują na znaczenie relacji dla przebiegu i wyników procesu, ale nie uzasadniają sprowadzania skuteczności profesjonalnej pomocy wyłącznie do empatii czy więzi.
• Wątki dotyczące monitorowania i personalizacji oparto na badaniach nad measurement-based care, routine outcome monitoring, ecological momentary assessment oraz digital phenotyping. Technologie te mogą dostarczać dodatkowych informacji o funkcjonowaniu człowieka, jednak nie zastępują interpretacji danych w kontekście jego historii, sytuacji życiowej i alternatywnych możliwych wyjaśnień.
• Przy omawianiu bezpieczeństwa wykorzystano również stanowiska i zalecenia American Psychological Association oraz World Health Organization dotyczące generatywnej AI w zdrowiu i zdrowiu psychicznym. Dokumenty te zwracają uwagę zarówno na możliwości zwiększania dostępności informacji i wsparcia, jak i na ryzyka związane z błędnymi odpowiedziami, nadmiernym zaufaniem, prywatnością, uprzedzeniami algorytmicznymi oraz stosowaniem AI w sytuacjach kryzysowych.